Sri Guru Granth Sahib Ji

Ang: / 1430

Your last visited Ang:
This website allows you to open Gurbani on your mobile device, so we humbly request that you try and maintain as much respect as possible by avoiding putting your device on the ground and keeping the screen clean. While using this website, please remove your shoes & socks and cover your head. Thank you.

भोलतणि भै मनि वसै हेकै पाधर हीडु ॥
Bẖogṯaṇ bẖai man vasai hekai pāḏẖar hīd.
The Fear of God abides in the mind of the innocent; this is the straight path to the One Lord.
ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਭੁਲਾਉਣ ਦੁਆਰਾ, ਹੋਰਨਾਂ ਦਾ ਡਰ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਚਿੱਤ ਅੰਦਰ ਵੱਸ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਮਾਰਗ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੈ।
ਭੋਲਤਣਿ = ਭੋਲਾ-ਪਨ ਦੇ ਕਾਰਨ। ਭੈ = (ਰੱਬ ਦੇ) ਡਰ ਦੀ ਰਾਹੀਂ। ਹੇਕੈ = ਇਹੀ ਇਕ। ਪਾਧਰ = ਪੱਧਰਾ, ਸਰਲ। ਹੀਡੁ = ਹਿਰਦਾ।ਉਹੀ ਇਕ ਹਿਰਦਾ ਸਰਲ ਹੈ ਜਿਸ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਭੋਲਾ-ਪਨ ਤੇ (ਰੱਬੀ) ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ (ਰੱਬ ਆਪ) ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
 
अति डाहपणि दुखु घणो तीने थाव भरीडु ॥१॥
Aṯ dāhpaṇ ḏukẖ gẖaṇo ṯīne thāv bẖarīd. ||1||
Jealousy and envy bring terrible pain, and one is cursed throughout the three worlds. ||1||
ਈਰਖਾ ਰਾਹੀਂ ਇਨਸਾਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਤਕਲਫ਼ਿ ਉਠਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਿਆਲ ਬਚਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨੇ ਥਾਵਾਂ ਭਰਿਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਡਾਹਪਣਿ = {ਡਾਹ = ਸਾੜਾ} ਸਾੜੇ ਈਰਖਾ ਦੇ ਕਾਰਨ। ਤੀਨੇ ਥਾਵ = ਤਿੰਨੇ ਥਾਂ (ਮਨ, ਬਾਣੀ, ਸਰੀਰ)। ਭਰੀਡੁ = ਭਰਿਸ਼ਟ ॥੧॥ਪਰ ਸਾੜੇ ਈਰਖਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁੱਖ ਵਿਆਪਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਬਾਣੀ ਤੇ ਸਰੀਰ ਤਿੰਨੇ ਹੀ ਭਰਿਸ਼ਟੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ॥੧॥
 
मः १ ॥
Mėhlā 1.
First Mehl:
ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀ।
xxxxxx
 
मांदलु बेदि सि बाजणो घणो धड़ीऐ जोइ ॥
Māʼnḏal beḏ sė bājṇo gẖaṇo ḏẖaṛī▫ai jo▫e.
The drum of the Vedas vibrates, bringing dispute and divisiveness.
ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਢੋਲ, ਜੋ ਬਹੁਤੇ ਪੱਖਾਪਾਤ ਪ੍ਰਚਾਰਦੇ ਹਨ, ਵੱਜ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮਾਂਦਲੁ = ਢੋਲ। ਬੇਦਿ = ਬੇਦ ਨੇ। ਸਿ = ਉਸ (ਮਾਂਦਲ) ਨੂੰ। ਬਾਜਣੋ = ਵਜਾਇਆ। ਘਣੋ ਧੜੀਐ = ਘਣਾ ਧੜਾ, ਬਹੁਤ ਲੁਕਾਈ। ਜੋਇ = ਤੱਕਦਾ ਹੈ {ਨੋਟ: ਇਹ ਲਫ਼ਜ਼ "ਜੋਇ" ਪਉੜੀ ਨੰ: ੧੨, ੧੩ ਤੇ ੧੪ ਦੇ ਨਾਲ ਵਰਤੇ ਹੋਏ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਆਇਆ ਹੈ ਸ਼ਲੋਕ ਤਿੰਨੇ ਹੀ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਹਨ। 'ਬੋਲੀ' ਭੀ ਹਰੇਕ ਵਿਚ 'ਲਹਿੰਦੀ' ਹੈ। ਸੋ, ਹਰੇਕ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿਚ ਇਸ ਲਫ਼ਜ਼ ਦਾ ਅਰਥ ਇਕੋ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ}।ਘਣਾ ਧੜਾ (ਭਾਵ, ਬਹੁਤੀ ਲੁਕਾਈ) ਤੱਕਦਾ ਹੈ ਉਸ ਢੋਲ ਨੂੰ (ਜੋ ਢੋਲ) ਵੇਦ ਨੇ ਵਜਾਇਆ {ਭਾਵ, ਕਰਮ ਕਾਂਡ ਦਾ ਰਸਤਾ}।
 
नानक नामु समालि तू बीजउ अवरु न कोइ ॥२॥
Nānak nām samāl ṯū bīja▫o avar na ko▫e. ||2||
O Nanak, contemplate the Naam, the Name of the Lord; there is none except Him. ||2||
ਹੇ ਨਾਨਕ! ਤੂੰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰ, ਕਿਉਂ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਬਗ਼ੈਰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੂਸਰਾ ਨਹੀਂ।
ਬੀਜਉ = ਦੂਜਾ ॥੨॥ਹੇ ਨਾਨਕ! ਤੂੰ 'ਨਾਮ' ਸਿਮਰ, (ਇਸ ਤੋਂ ਛੁਟ) ਹੋਰ ਦੂਜਾ ਕੋਈ (ਸਹੀ ਰਸਤਾ) ਨਹੀਂ ਹੈ ॥੨॥
 
मः १ ॥
Mėhlā 1.
First Mehl:
ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀ।
xxxxxx
 
सागरु गुणी अथाहु किनि हाथाला देखीऐ ॥
Sāgar guṇī athāhu kin hāthālā ḏekẖī▫ai.
The world-ocean of the three qualities is unfathomably deep; how can its bottom be seen?
ਬੇਥਾਹ ਹੈ ਤਿੰਨਾਂ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੰਸਾਰ ਸਮੁੰਦਰ, ਇਸ ਦਾ ਥੱਲਾ ਕਦੋਂ ਕਿਸ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਹੈ?
ਗੁਣੀ = ਤ੍ਰੈਗੁਣੀ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ। ਕਿਨਿ = ਕਿਸ ਨੇ? ਕਿਸੇ ਵਿਰਲੇ ਨੇ। ਹਾਥਾਲਾ = ਹਾਥ, ਥਾਹ।(ਇਹ) ਤ੍ਰੈ-ਗੁਣੀ (ਸੰਸਾਰ) (ਮਾਨੋ) ਇਕ ਅੱਤ ਡੂੰਘਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੈ, ਇਸ ਦੀ ਹਾਥ ਕਿਸ ਨੇ ਲੱਭੀ ਹੈ?
 
वडा वेपरवाहु सतिगुरु मिलै त पारि पवा ॥
vadā veparvāhu saṯgur milai ṯa pār pavā.
If I meet with the great, self-sufficient True Guru, then I am carried across.
ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਪਰਮ ਮੁਛੰਦਗੀ-ਰਹਿਤ ਸੱਚੇ ਗੁਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਪਵਾਂ, ਕੇਵਲ ਤਦ ਹੀ ਮੈਂ ਪਾਰ ਉਤੱਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ।
xxxਜੇ ਸਤਿਗੁਰੂ (ਜੋ ਇਸ ਤ੍ਰਿਗੁਣੀ ਸੰਸਾਰ ਵਲੋਂ) ਬੜਾ ਬੇ-ਪਰਵਾਹ (ਹੈ) ਮਿਲ ਪਏ ਤਾਂ ਮੈਂ ਭੀ ਇਸ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਵਾਂ।
 
मझ भरि दुख बदुख ॥
Majẖ bẖar ḏukẖ baḏukẖ.
This ocean is filled up with pain and suffering.
ਤਕਲਫ਼ਿ ਉੱਤੇ ਤਕਲਫ਼ਿ ਹੀ ਸੰਸਾਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਮਝ = ਵਿਚਲਾ ਹਿੱਸਾ, (ਭਾਵ,) ਸਾਰਾ। ਭਰਿ = ਭਰਿਆ।ਇਸ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਵਿਚਲਾ ਹਿੱਸਾ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
 
नानक सचे नाम बिनु किसै न लथी भुख ॥३॥
Nānak sacẖe nām bin kisai na lathī bẖukẖ. ||3||
O Nanak, without the True Name, no one's hunger is appeased. ||3||
ਨਾਨਕ, ਸੱਚੇ ਨਾਮ ਦੇ ਬਗੈਰ, ਕਿਸੇ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਭੁੱਖ ਭੀ ਨਵਿਰਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
xxx॥੩॥ਹੇ ਨਾਨਕ! ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਭੀ (ਤ੍ਰਿਗੁਣੀ ਮਾਇਆ ਬਾਰੇ) ਭੁੱਖ ਨਹੀਂ ਉਤਰਦੀ ॥੩॥
 
पउड़ी ॥
Pa▫oṛī.
Pauree:
ਪਉੜੀ।
xxxxxx
 
जिनी अंदरु भालिआ गुर सबदि सुहावै ॥
Jinī anḏar bẖāli▫ā gur sabaḏ suhāvai.
Those who search their inner beings, through the Word of the Guru's Shabad, are exalted and adorned.
ਸੁੰਦਰ ਹਨ ਉਹ ਜੋ ਗੁਰਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਖੋਜਦੇ ਹਨ।
ਸੁਹਾਵੈ ਸਬਦਿ = ਸੋਹਣੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਰਾਹੀਂ। ਅੰਦਰੁ = ਅੰਦਰਲਾ, ਮਨਸਤਿਗੁਰੂ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਖੋਜਿਆ ਹੈ,
 
जो इछनि सो पाइदे हरि नामु धिआवै ॥
Jo icẖẖan so pā▫iḏe har nām ḏẖi▫āvai.
They obtain what they wish for, meditating on the Lord's Name.
ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ, ਮਨੁੱਖ ਉਹ ਕੁੱਛ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।
xxxਉਹ ਹਰਿ-ਨਾਮ ਸਿਮਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮਨ-ਇੱਛਤ ਫਲ ਪਾਂਦੇ ਹਨ।
 
जिस नो क्रिपा करे तिसु गुरु मिलै सो हरि गुण गावै ॥
Jis no kirpā kare ṯis gur milai so har guṇ gāvai.
One who is blessed by God's Grace, meets with the Guru; he sings the Glorious Praises of the Lord.
ਜਿਸ ਉਤੇ ਸਾਈਂ ਮਿਹਰ ਧਾਰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਜੀ ਮਿਲ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੇਵਲ ਉਹ ਹੀ ਸਾਈਂ ਦਾ ਜੱਸ ਗਾਇਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
xxxਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਉਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਮਿਹਰ ਕਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗੁਣ ਗਾਂਦਾ ਹੈ।
 
धरम राइ तिन का मितु है जम मगि न पावै ॥
Ḏẖaram rā▫e ṯin kā miṯ hai jam mag na pāvai.
The Righteous Judge of Dharma is his friend; he does not have to walk on the Path of Death.
ਧਰਮ ਰਾਜਾ ਉਸ ਦਾ ਮਿੱਤ੍ਰ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਮੌਤ ਦੇ ਰਸਤੇ ਨਹੀਂ ਟੁਰਦਾ।
ਜਮ ਮਗਿ = ਜਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ। ਨ ਪਾਵੈ = ਨਹੀਂ ਤੋਰਦਾ।ਧਰਮਰਾਜ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਜਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦਾ।
 
हरि नामु धिआवहि दिनसु राति हरि नामि समावै ॥१४॥
Har nām ḏẖi▫āvahi ḏinas rāṯ har nām samāvai. ||14||
He meditates on the Lord's Name, day and night; he is absorbed and immersed in the Lord's Name. ||14||
ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਉਹ ਦਿਹੁੰ ਰੈਣ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੱਬ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਉਹ ਲੀਨ ਥੀ ਵੰਝਦਾ ਹੈ।
xxx॥੧੪॥ਉਹ ਦਿਨ ਰਾਤ ਹਰਿ-ਨਾਮ ਸਿਮਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਹਰਿ-ਨਾਮ ਵਿਚ ਜੁੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ॥੧੪॥
 
सलोकु मः १ ॥
Salok mėhlā 1.
Shalok, First Mehl:
ਸਲੋਕ ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀ।
xxxxxx
 
सुणीऐ एकु वखाणीऐ सुरगि मिरति पइआलि ॥
Suṇī▫ai ek vakẖāṇī▫ai surag miraṯ pa▫i▫āl.
Listen to and speak the Name of the One Lord, who permeates the heavens, this world and the nether regions of the underworld.
ਤੂੰ ਇਕ ਸੁਆਮੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਸ੍ਰਵਣ ਅਤੇ ਉਚਾਰਣ ਕਰ, ਜੋ ਬਹਿਸ਼ਤ, ਇਸ ਮਾਤਲੋਕ ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਅੰਦਰ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਸੁਰਗਿ = ਸੁਰਗ ਵਿਚ। ਮਿਰਤਿ = ਧਰਤੀ ਤੇ। ਪਇਆਲਿ = ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ।ਇਹੀ ਗੱਲ ਸੁਣੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਬਿਆਨ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਧਰਤੀ ਤੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ (ਤਿੰਨਾਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ) ਪ੍ਰਭੂ ਇਕ ਆਪ ਹੀ ਆਪ ਹੈ,
 
हुकमु न जाई मेटिआ जो लिखिआ सो नालि ॥
Hukam na jā▫ī meti▫ā jo likẖi▫ā so nāl.
The Hukam of His Command cannot be erased; whatever He has written, shall go with the mortal.
ਜਿਹੜਾ ਕੁਛ ਭੀ ਉਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਸਾਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
xxxਉਸ ਦਾ ਹੁਕਮ ਉਲੰਘਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, (ਜੀਆਂ ਦਾ) ਜੋ ਜੋ ਲੇਖ ਉਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਉਹੀ (ਹਰੇਕ ਜੀਵ ਨੂੰ) ਤੋਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
 
कउणु मूआ कउणु मारसी कउणु आवै कउणु जाइ ॥
Ka▫uṇ mū▫ā ka▫uṇ mārsī ka▫uṇ āvai ka▫uṇ jā▫e.
Who has died, and who kills? Who comes and who goes?
ਕੌਣ ਮਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਕਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਹੈ, ਕੌਣ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੌਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
xxx(ਸੋ,) ਨਾਹ ਕੋਈ ਮਰਦਾ ਹੈ ਨਾਹ ਕੋਈ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਨਾਹ ਕੋਈ ਜੰਮਦਾ ਹੈ ਨਾਹ ਕੋਈ ਮਰਦਾ ਹੈ।
 
कउणु रहसी नानका किस की सुरति समाइ ॥१॥
Ka▫uṇ rahsī nānkā kis kī suraṯ samā▫e. ||1||
Who is enraptured, O Nanak, and whose consciousness merges in the Lord? ||1||
ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀਹਦੀ ਆਤਮਾ ਪ੍ਰਭੂ ਅੰਦਰ ਲੀਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਨਾਨਕ?
ਰਹਸੀ = ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਕਉਣੁ = (ਪ੍ਰਭੂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ) ਕੌਣ? ਪ੍ਰਭੂ ਆਪ ਹੀ ॥੧॥ਹੇ ਨਾਨਕ! ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਸੁਰਤ (ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ) ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ ॥੧॥
 
मः १ ॥
Mėhlā 1.
First Mehl:
ਪਹਲਿੀ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀ।
xxxxxx
 
हउ मुआ मै मारिआ पउणु वहै दरीआउ ॥
Ha▫o mu▫ā mai māri▫ā pa▫uṇ vahai ḏarī▫ā▫o.
In egotism, he dies; possessiveness kills him, and the breath flows out like a river.
ਹੰਕਾਰ ਰਾਹੀਂ, ਪ੍ਰਾਣੀ ਮਾਰਦਾ ਹੈ, ਅਪਣੱਤ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਸੁੱਟਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਆਸ ਨਦੀ ਦੇ ਮਾਨੰਦ ਵੱਗਦਾ ਹੈ।
ਹਉ ਮੁਆ = 'ਹਉ' ਵਿਚ ਮੋਇਆ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਖ਼ਿਆਲ ਵਿਚ ਮਰਿਆ ਪਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਵੱਡਾ ਹਾਂ। ਮੈ ਮਾਰਿਆ = 'ਮੈਂ' ਦਾ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ। ਪਉਣੁ = ਹਵਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ।ਜਿਤਨਾ ਚਿਰ ਜੀਵ 'ਹਉਮੈ' ਦਾ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦਾ ਦਰਿਆ ਵਹਿੰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
 
त्रिसना थकी नानका जा मनु रता नाइ ॥
Ŧarisnā thakī nānkā jā man raṯā nā▫e.
Desire is exhausted, O Nanak, only when the mind is imbued with the Name.
ਕੇਵਲ ਤਾਂ ਹੀ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਖ਼ਾਹਿਸ਼ ਹੰਭਦੀ ਹੈ, ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਚਿੱਤ ਸਾਈਂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਰੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਨਾਨਕ!
ਨਾਇ = ਨਾਮ ਵਿਚ।ਪਰ, ਹੇ ਨਾਨਕ! ਜਦੋਂ ਮਨ 'ਨਾਮ' ਵਿਚ ਰੰਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
 
लोइण रते लोइणी कंनी सुरति समाइ ॥
Lo▫iṇ raṯe lo▫iṇī kannī suraṯ samā▫e.
His eyes are imbued with the eyes of the Lord, and his ears ring with celestial consciousness.
ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਰੰਗੀਆਂ ਹੋਈਆ ਹਨ ਅਤੇ ਰੱਬ ਦੀ ਗਿਆਤ ਉਸ ਦੇ ਕੰਨਾਂ ਅੰਦਰ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ।
ਲੋਇਣ = ਅੱਖਾਂ। ਲੋਇਣੀ = ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਹੀ, (ਭਾਵ,) ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਹੀ (ਬਾਹਰਲੇ ਰੂਪ ਵਲ ਤੱਕਣ ਦੀ ਤਾਂਘ ਨਹੀਂ ਰਹੀ)। ਸੁਰਤਿ = (ਨਿੰਦਾ ਆਦਿਕ) ਸੁਣਨ ਦੀ ਤਾਂਘ।ਅੱਖਾਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿਚ ਰੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, (ਨਿੰਦਾ ਆਦਿਕ) ਸੁਣਨ ਦੀ ਤਾਂਘ ਕੰਨਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
 
जीभ रसाइणि चूनड़ी रती लाल लवाइ ॥
Jībẖ rasā▫iṇ cẖūnṛī raṯī lāl lavā▫e.
His tongue drinks in the sweet nectar, dyed crimson by chanting the Name of the Beloved Lord.
ਉਸ ਜੀ ਜੀਭ੍ਹ ਨਾਮ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਚੂਸਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਉਚਾਰਨ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਰੰਗੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਰਸਾਇਣਿ = ਰਸਾਂ ਦੇ ਘਰ (-ਨਾਮ) ਵਿਚ। ਚੂਨੜੀ = ਸੋਹਣਾ ਹੀਰਾ। ਲਵਾਇ = ਉੱਚਾਰ ਕੇ।ਜੀਭ 'ਨਾਮ' ਸਿਮਰ ਕੇ ਨਾਮ-ਰਸੈਣ ਵਿਚ ਰੰਗੀਜ ਕੇ ਸੋਹਣਾ ਲਾਲ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
 
अंदरु मुसकि झकोलिआ कीमति कही न जाइ ॥२॥
Anḏar musak jẖakoli▫ā kīmaṯ kahī na jā▫e. ||2||
His inner being is drenched with the Lord's fragrance; his worth cannot be described. ||2||
ਉਸ ਦਾ ਅੰਤ੍ਰੀਵ ਨਾਮ ਦੀ ਸੁਗੰਧੀ ਨਾਲ ਮਹਿਕ ਉਠਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਲ ਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਮੁਸਕਿ = ਮਹਕ ਕੇ। ਝਕੋਲਿਆ = ਲਪਟਾਂ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ ॥੨॥ਮਨ ('ਨਾਮ' ਵਿਚ) ਮਹਕ ਕੇ ਲਪਟਾਂ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। (ਐਸੇ ਜੀਵਨ ਵਾਲੇ ਦਾ) ਮੁੱਲ ਨਹੀਂ ਪੈ ਸਕਦਾ ॥੨॥
 
पउड़ी ॥
Pa▫oṛī.
Pauree:
ਪਉੜੀ।
xxxxxx
 
इसु जुग महि नामु निधानु है नामो नालि चलै ॥
Is jug mėh nām niḏẖān hai nāmo nāl cẖalai.
In this age, the Naam, the Name of the Lord, is the treasure. Only the Naam goes along in the end.
ਇਸ ਯੁੱਗ ਅੰਦਰ ਸੁਆਮੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੀ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੈ। ਕੇਵਲ ਨਾਮ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
xxxਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਵਿਚ (ਜੀਵ ਲਈ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ) ਨਾਮ ਹੀ (ਅਸਲ) ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੈ, 'ਨਾਮ' ਹੀ (ਇਥੋਂ ਮਨੁੱਖ ਦੇ) ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
 
एहु अखुटु कदे न निखुटई खाइ खरचिउ पलै ॥
Ėhu akẖut kaḏe na nikẖuta▫ī kẖā▫e kẖarcẖi▫o palai.
It is inexhaustible; it is never empty, no matter how much one may eat, consume or spend.
ਇਹ ਅਮੁਕ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦਾਚਿਤ ਮੁਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਬੰਦਾ ਇਸ ਨੂੰ ਖਾਵੇ, ਖਰਚੇ ਜਾਂ ਲੜ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹੇ।
xxxਇਹ ਨਾਮ-ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਅਮੁੱਕ ਹੈ ਕਦੇ ਮੁੱਕਦਾ ਨਹੀਂ, ਬੇਸ਼ਕ ਖਾਓ ਖਰਚੋ ਤੇ ਪੱਲੇ ਬੰਨ੍ਹੋ।
 
हरि जन नेड़ि न आवई जमकंकर जमकलै ॥
Har jan neṛ na āvī jamkankar jamkalai.
The Messenger of Death does not even approach the humble servant of the Lord.
ਮੌਤ ਦਾ ਦਾਸ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਦੂਤ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਗੋਲੇ ਦੇ ਲਾਗੇ ਨਹੀਂ ਲਗਦਾ।
ਜਮ ਕੰਕਰ = ਜਮ ਦਾ ਸੇਵਕ ਜਮ-ਦੂਤ। ਜਮਕਲੈ = ਜਮ ਕਾਲ।(ਫਿਰ, ਇਸ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਵਾਲੇ) ਭਗਤ ਜਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਮਕਾਲ ਜਮਦੂਤ ਭੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।
 
से साह सचे वणजारिआ जिन हरि धनु पलै ॥
Se sāh sacẖe vaṇjāri▫ā jin har ḏẖan palai.
They alone are the true bankers and traders, who have the wealth of the Lord in their laps.
ਕੇਵਲ ਉਹ ਹੀ ਸੱਚੇ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਅਤੇ ਸੁਦਾਗਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿੱਚ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਦੌਲਤ ਹੈ।
xxxਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਾਮ-ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਉਹੀ ਸੱਚੇ ਸ਼ਾਹ ਹਨ ਉਹੀ ਸੱਚੇ ਵਪਾਰੀ ਹਨ।
 
हरि किरपा ते हरि पाईऐ जा आपि हरि घलै ॥१५॥
Har kirpā ṯe har pā▫ī▫ai jā āp har gẖalai. ||15||
By the Lord's Mercy, one finds the Lord, only when the Lord Himself sends for him. ||15||
ਜਦ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਖ਼ੁਦ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਗੁਰਾਂ ਕੋਲ ਭੇਜਦਾ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਤਾਂ ਹੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਦਇਆ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
xxx॥੧੫॥ਇਹ ਨਾਮ-ਧਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਆਪ (ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਜਗਤ ਵਿਚ) ਭੇਜਦਾ ਹੈ ॥੧੫॥
 
सलोकु मः ३ ॥
Salok mėhlā 3.
Shalok, Third Mehl:
ਸਲੋਕ ਤੀਜੀ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀ।
xxxxxx
 
मनमुख वापारै सार न जाणनी बिखु विहाझहि बिखु संग्रहहि बिख सिउ धरहि पिआरु ॥
Manmukẖ vāpārai sār na jāṇnī bikẖ vihājẖėh bikẖ sangar▫hahi bikẖ si▫o ḏẖarėh pi▫ār.
The self-willed manmukh does not appreciate the excellence of trading in Truth. He deals in poison, collects poison, and is in love with poison.
ਆਪ-ਹੁਦਰਾ ਨਾਮ ਦੇ ਵਣਜ ਦੀ ਅਸਲੀਅਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ। ਉਹ ਜ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਵਣਜਦਾ ਹੈ, ਜ਼ਹਿਰ ਇਕੱਤਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਹਿਰ ਨੂੰ ਹੀ ਮੁਹੱਬਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਰ = ਕਦਰ। ਬਿਖੁ = ਜ਼ਹਿਰ, ਮਾਇਆ। ਸੰਗ੍ਰਹਹਿ = ਇਕੱਠਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋੜਦੇ ਹਨ।ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਤੁਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ (ਅਸਲ) ਵਪਾਰ ਦੀ ਕਦਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਉਹ ਮਾਇਆ ਦਾ ਸੌਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮਾਇਆ ਜੋੜਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਹੀ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ;
 
बाहरहु पंडित सदाइदे मनहु मूरख गावार ॥
Bāhrahu pandiṯ saḏā▫iḏe manhu mūrakẖ gāvār.
Outwardly, they call themselves Pandits, religious scholars, but in their minds they are foolish and ignorant.
ਬਾਹਰਾਰੋਂ ਉਹ ਪੰਡਤ ਅਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਪ੍ਰੰਤੂ ਦਿਲੋਂ ਉਹ ਮੂੜ੍ਹ ਅਤੇ ਬੇਸਮਝ ਹਨ।
xxxਉਹ ਬਾਹਰੋਂ ਤਾਂ ਵਿਦਵਾਨ ਅਖਵਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਮੂਰਖ ਹਨ ਗੰਵਾਰ ਹਨ,
 
हरि सिउ चितु न लाइनी वादी धरनि पिआरु ॥
Har si▫o cẖiṯ na lā▫inī vāḏī ḏẖaran pi▫ār.
They do not focus their consciousness on the Lord; they love to engage in arguments.
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜੋੜਦੇ ਅਤੇ ਵਾਦ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਮੁਹੱਬਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਾਦੀ = ਝਗੜਿਆਂ ਵਿਚ, ਮਜ਼ਹਬੀ ਬਹਿਸਾਂ ਵਿਚ।(ਕਿਉਂਕਿ) ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਤਾਂ ਮਨ ਨਹੀਂ ਲਾਂਦੇ (ਵਿੱਦਿਆ ਦੇ ਆਸਰੇ) ਚਰਚਾ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ,
 
वादा कीआ करनि कहाणीआ कूड़ु बोलि करहि आहारु ॥
vāḏā kī▫ā karan kahāṇī▫ā kūṛ bol karahi āhār.
They speak to cause arguments, and earn their living by telling lies.
ਉਹ ਬਖੇੜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵਾਰਤਾਵਾਂ ਵਰਨਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਝੂਠ ਬੋਲ ਕੇ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ ਬਟੋਰਦੇ ਹਨ।
ਆਹਾਰੁ = ਖ਼ੁਰਾਕ, ਭੋਜਨ।ਚਰਚਾ ਦੀਆਂ ਹੀ ਨਿੱਤ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਂਦੇ ਹਨ ਕੂੜ ਬੋਲ ਕੇ।
 
जग महि राम नामु हरि निरमला होरु मैला सभु आकारु ॥
Jag mėh rām nām har nirmalā hor mailā sabẖ ākār.
In this world, only the Lord's Name is immaculate and pure. All other objects of creation are polluted.
ਕੇਵਲ ਸੁਆਮੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨਾਮ ਹੀ ਇਸ ਜਹਾਨ ਅੰਦਰ ਪਵਿੱਤ੍ਰ ਹੈ ਅਤੇ ਮਲੀਣ ਹਨ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਸਰੂਪ।
ਆਕਾਰੁ = ਦਿੱਸਦਾ ਜਗਤ। ਮੈਲਾ = ਮੈਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।(ਅਸਲ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ) ਨਾਮ ਸਿਮਰਨਾ ਹੀ ਜਗਤ ਵਿਚ (ਪਵਿਤ੍ਰ ਕੰਮ) ਹੈ, ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਝ ਦਿੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ (ਇਸ ਦਾ ਆਹਰ) ਮੈਲ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
 
नानक नामु न चेतनी होइ मैले मरहि गवार ॥१॥
Nānak nām na cẖeṯnī ho▫e maile marėh gavār. ||1||
O Nanak, those who do not remember the Naam, the Name of the Lord, are polluted; they die in ignorance. ||1||
ਨਾਨਕ, ਬੇਵਕੂਫ਼ ਬੰਦੇ ਜੋ ਨਾਮ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਗਲ ਸੜ ਕੇ ਮਰ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
xxx॥੧॥ਹੇ ਨਾਨਕ! ਜੋ 'ਨਾਮ' ਨਹੀਂ ਸਿਮਰਦੇ ਉਹ ਮੂਰਖ ਨੀਵੇਂ ਜੀਵਨ ਵਾਲੇ ਹੋ ਕੇ ਆਤਮਕ ਮੌਤ ਸਹੇੜਦੇ ਹਨ ॥੧॥
 
मः ३ ॥
Mėhlā 3.
Third Mehl:
ਤੀਜੀ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀ।
xxxxxx
 
दुखु लगा बिनु सेविऐ हुकमु मंने दुखु जाइ ॥
Ḏukẖ lagā bin sevi▫ai hukam manne ḏukẖ jā▫e.
Without serving the Lord, he suffers in pain; accepting the Hukam of God's Command, pain is gone.
ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਝੋਂ, ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਆਪਦਾ ਆ ਚਿਮੜਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਬੰਦੇ ਦੀ ਪੀੜ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਬਿਨੁ ਸੇਵਿਐ = (ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ) ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ।(ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ) ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਵਿਆਪਦਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ (ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ) ਹੁਕਮ ਮੰਨਦਾ ਹੈ (ਭਾਵ, ਰਜ਼ਾ ਵਿਚ ਤੁਰਦਾ ਹੈ) ਤਾਂ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
 
आपे दाता सुखै दा आपे देइ सजाइ ॥
Āpe ḏāṯā sukẖai ḏā āpe ḏe▫e sajā▫e.
He Himself is the Giver of peace; He Himself awards punishment.
ਪ੍ਰਭੂ ਖ਼ੁਦ ਆਰਾਮ ਦੇਣਦਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਡੰਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਆਪੇ = ਆਪ ਹੀ। ਸਜਾਇ = ਸਜ਼ਾ, ਦੰਡ।(ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਭੂ) ਆਪ ਹੀ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
 
नानक एवै जाणीऐ सभु किछु तिसै रजाइ ॥२॥
Nānak evai jāṇī▫ai sabẖ kicẖẖ ṯisai rajā▫e. ||2||
O Nanak, know this well; all that happens is according to His Will. ||2||
ਨਾਨਕ ਤੂੰ ਐਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਜਹਿੜਾ ਕੁਝ ਭੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਉਸ ਦੇ ਭਾਣੇ ਅੰਦਰ ਹੈ।
ਏਵੈ = ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ, (ਭਾਵ,) ਹੁਕਮ ਮੰਨਣ ਨਾਲ ਹੀ ॥੨॥ਹੇ ਨਾਨਕ! ਹੁਕਮ ਵਿਚ ਤੁਰਿਆਂ ਹੀ ਇਹ ਸਮਝ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਵਿਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ॥੨॥
 
पउड़ी ॥
Pa▫oṛī.
Pauree:
ਪਉੜੀ।
xxxxxx
 
हरि नाम बिना जगतु है निरधनु बिनु नावै त्रिपति नाही ॥
Har nām binā jagaṯ hai nirḏẖan bin nāvai ṯaripaṯ nāhī.
Without the Lord's Name, the world is poor. Without the Name, no one is satisfied.
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਬਗ਼ੈਰ ਸੰਸਾਰ ਕੰਗਾਲ ਹੈ। ਨਾਮ ਦੇ ਬਗ਼ੈਰ ਇਨਸਾਨ ਰਝਦਾ ਨਹੀਂ।
ਨਿਰਧਨੁ = ਕੰਗਾਲ। ਤ੍ਰਿਪਤਿ = ਸੰਤੋਖ।ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ 'ਨਾਮ' ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਜਗਤ ਕੰਗਾਲ ਹੈ (ਕਿਉਂਕਿ ਭਾਵੇਂ ਕਿਤਨੀ ਹੀ ਮਾਇਆ ਜੋੜ ਲਏ) 'ਨਾਮ' ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਸੰਤੋਖ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
 
दूजै भरमि भुलाइआ हउमै दुखु पाही ॥
Ḏūjai bẖaram bẖulā▫i▫ā ha▫umai ḏukẖ pāhī.
He is deluded by duality and doubt. In egotism, he suffers in pain.
ਪ੍ਰਾਣੀ ਦਵੈਤ-ਭਾਵ ਦੇ ਸੰਦੇਹ ਅੰਦਰ ਭਟਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰ ਅੰਦਰ ਕਸ਼ਟ ਉਠਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਦੂਜੈ = ਮਾਇਆ ਦੇ ਮੋਹ ਦੇ ਕਾਰਨ। ਭਰਮਿ = ਭੁਲੇਖੇ ਵਿਚ। ਭਰਮਿ = ਭਟਕਣਾ ਵਿਚ (ਪੈ ਕੇ)। ਭੁਲਾਇਆ = ਕੁਰਾਹੇ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।ਮਾਇਆ ਦੇ ਮੋਹ ਕਰਕੇ ਭਟਕਣਾ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਕੁਰਾਹੇ ਪਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹਉਮੈ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੀ ਜੀਵ ਦੁੱਖ ਪਾਂਦੇ ਹਨ।